Financiën en continuïteit

Het resultaat van Firda over 2025 is licht positief uitgevallen. De begroting was gebaseerd op een sluitende exploitatie; het resultaat komt uit op € 479.000 positief. Binnen de beperkte resultaatafwijking(+ 0,2% van de totale baten) is sprake van een aantal afwijkingen aan zowel de baten- als de lastenkant. De belangrijkste reden hiervoor is de jaarlijkse looncompensatie die niet wordt begroot. Hierdoor vallen zowel de baten als de lasten hoger uit als gevolg van de nieuwe cao.

Doordat de rijksbijdrage hoger is uitgevallen dan het kosteneffect van de nieuwe cao was er, in lijn met voorgaande jaren, sprake van een positief effect op het resultaat. Daar staat tegenover dat er sprake was van een hogere personele inzet (+ 20 fte), en een hoger dan begrote dotatie personele voorziening. De hogere dotatie heeft te maken met een toename van het aantal medewerkers dat gebruik maakt van regelingen voor duurzame inzetbaarheid, en een hoger aantal langdurig zieken dan waarmee rekening gehouden was bij het opstellen van de begroting. Voor dit laatste is Firda eigen risicodrager.

In het volgende overzicht is het kasstroomoverzicht 2025 weergegeven. 

In onderstaand overzicht zijn de belangrijkste financiële kengetallen weergegeven.

In onderstaande tabel staat de meerjarenraming voor Firda.

Na een flinke krimp in 2024 zagen we in 2025 een stabilisatie van het aantal studenten bij Firda. De instroom van nieuwe studenten lag in 2025 vrijwel op hetzelfde niveau als in 2024. Dit ondanks de demografische krimp. Een van de redenen is de groei van nieuwkomers. Een aanzienlijk deel daarvan stroomt door naar het mbo wat leidt tot een toename van het aantal Entree-studenten. De groei van Entree is een landelijke trend (+9% in 2025), maar bij Firda ligt deze groei nog hoger (+15%). Daarnaast zien we dat een groter deel van de VO-leerlingen uit de regio Heerenveen kiezen voor Firda, waardoor deze locatie in 2025 is gegroeid qua aantal studenten.

Bij de BBL zien we ook in 2025 een verschuiving van bekostigde BBL-trajecten naar niet-OCW bekostigd cursorisch onderwijs bij onze volwassenenpopulatie. Deze verschuiving zien we met name bij de sector Zorg en Welzijn, waar instellingen vooral behoefte hebben aan kortlopende opleidingstrajecten.

In onderstaand overzicht is de verwachte ontwikkeling van het personeelsbestand weergegeven voor de komende jaren.

In de jaren 2026 en 2027 wordt ruim € 50 miljoen geïnvesteerd waarvan € 40 miljoen in gebouwen. Dit maakt onderdeel uit van het strategisch huisvestingsplan dat na de fusie is opgesteld. De grootste investering, € 25 miljoen, betreft gebouw D in Drachten dat aan vervanging toe is. Het nieuwe schoolgebouw wordt 35% kleiner dan de huidige locatie, waarmee wordt ingespeeld op de krimp. 

Een ander omvangrijk project is de revitalisatie van de locatie Wilaarderburen in Leeuwarden. In totaal bedraagt de investering € 17 miljoen waarvan € 2,5 miljoen wordt gedekt door de subsidieregeling Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed(DUMAVA). Deze revitalisatie is gestart in 2024 en wordt in 2026 afgerond. Na afronding van het project wordt een deel van het oude gebouw gesloopt (9.000 m2), waarmee we in Leeuwarden uitkomen op het gewenste aantal meters voor onze schoolgebouwen. In 2026 wordt de opleiding laboratoriumtechniek, locatie Wilaarderburen in Leeuwarden opgeleverd. Hierdoor kan Firda de voor de regio belangrijke opleidingen tot laborant en analist blijven aanbieden. De totale investering bedraagt € 4,5 miljoen.

Daarnaast loopt momenteel een onderzoek naar scenario’s voor de toekomstige huisvesting van alle Firda opleidingen in Heerenveen.

In onderstaand overzicht is de meerjarenbalans weergegeven, en vervolgens de kengetallen die op basis van deze gegevens zijn berekend.

Firda werkt met een treasurystatuut dat in 2023 opnieuw is vastgesteld. Voor beleggingen en leningen vanaf € 2,5 miljoen heeft het College van Bestuur goedkeuring nodig van de Raad van Toezicht. Onder dit bedrag wordt de Raad van Toezicht geïnformeerd conform de ‘Regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016 voor onderwijs en onderzoek’. Ons beleid is gericht op het waarborgen van de financiële continuïteit, het minimaliseren van de rentekosten en optimaliseren van de rentebaten. In 2025 zijn geen nieuwe leningen afgesloten. Firda wil in 2026 een lening afsluiten voor de nieuwbouw gebouw D in Drachten. Hiervoor loopt een aanvraag waarbij het ministerie van OCW borg staat voor de lening. In de meerjarenraming is uitgegaan van een lening van € 16 miljoen zodat de liquiditeit van Firda niet onder de 1,0 daalt.

Ultimo 2025 bedraagt het resterende deel van de Rabobanklening € 1,5 miljoen. Er zijn ultimo 2025 geen liquide middelen op een deposito geplaatst.

Firda heeft een planning- en control cyclus voor het bewaken van de doelstellingen en de bedrijfsvoering. Externe controle vindt plaats door de Onderwijsinspectie en door een externe accountant. Intern sturen we aan de hand van de jaarlijkse kaderbrief en de resultatenkaart met de belangrijkste prestatie-indicatoren die gekoppeld zijn aan de strategische ambities. In een 4-maandelijkse monitoringcyclus wordt de voortgang gevolgd en wordt indien nodig bijgestuurd. Om de kwaliteit van het onderwijs te borgen worden intern, maar ook met behulp van zogenaamde peer reviews, audits uitgevoerd door de auditoren van de dienst onderwijs en kwaliteit.

De internal auditfunctie voor de bedrijfsvoering toetst, anders dan de hierboven genoemde kwaliteit van het onderwijs, de kwaliteit van de interne beheersmaatregelen. Het audit jaarplan wordt op basis van een jaarlijkse risicoanalyse én naar aanleiding van actuele gebeurtenissen samengesteld. Afgelopen jaar is geïnvesteerd in het opzetten van de regiegroep Riskmanagement & Compliance. Het doel van deze regiegroep is het vergroten van het risicobewustzijn binnen Firda en een betere werking van het 3 Lines of Defence model. Bij een goed functionerende eerste, tweede en derde lijn worden risico’s beter beheerst en kunnen we beter voldoen aan wet- en regelgeving. Deze activiteiten hebben geleid tot een eerste riskassessment in november, begeleid door de regiegroep. In 2025 zijn onderstaande onderzoeken en werkzaamheden uitgevoerd, waarbij we ons beperken tot de belangrijkste:

• Een onderzoek op juistheid en volledigheid van BTW op buitenlandse facturen én de BTW op detachering. Er werd een aantal correcties doorgevoerd: controles zijn nu beter geborgd en beschreven en risico’s worden beter beheerst.
• Er is een riskassessment georganiseerd m.bt. de bekostiging. Samen met medewerkers, leidinggevenden, beleidsadviseurs en specialisten is gekeken naar de administratieve vastlegging rondom studenten en de registratie van aanwezigheid. De belangrijkste risico’s zijn geïdentificeerd en beheersmaatregelen zijn geformuleerd. Belangrijkste aandachtspunt is de opvolging van studenten die bij de start van het studiejaar niet of beperkt aanwezig zijn.
• Er is een onderzoek gedaan naar de beheersing van de betaalprocessen. De basis is op orde, er zijn grote risico’s geconstateerd. De procuratie is aangescherpt als het gaat om het goedkeuren van facturen.
• Er is een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de verlofadministratie. De bevindingen hebben geleid tot betere stuurinformatie en vergroting van het risicobewustzijn.
• Zoals hierboven genoemd, leiden audits, steekproeven en andersoortige onderzoeken bijna altijd tot verbeteracties. Hiermee worden de doelstellingen van internal audit om een lerende organisatie te bewerkstelligen én om risico’s beter te beheersen gerealiseerd.

Voor 2026 zijn de belangrijkste activiteiten:

• Steekproef op de bekostiging (juiste en volledige inschrijving van studenten).
• Steekproef op de aanwezigheid van (juistheid en volledigheid) VOG’s en correctie ID’s.
• Audit inzake de beheersing van het proces rondom aanwezigheidsregistratie.
• Audit Inkoop- en Contractmanagement in relatie tot volledigheid/juistheid van het contractenregister en de compliance dat bestellingen/inkopen bij de gecontracteerde leveranciers plaatsvindt.  
• Reguliere werkzaamheden zoals opvolging eerdere audits én de Management Letter, derdelijns activiteiten ten behoeve van het Tax Control Framework.

In 2025 is de Raad van Toezicht nauw betrokken geweest bij relevante onderwerpen met betrekking medewerkers, huisvesting en de jaarlijkse planning- en control cyclus. Tijdens reguliere vergaderingen, werkbezoeken en via de audit- en onderwijscommissie is gesproken over de voortgang van de fusie, de resultaten met betrekking tot het vierjarig koersplan (2023-2027), de cultuur en de formatie-ontwikkeling.

De auditcommissie heeft in 2025 de kaderbrief 2026, de begroting 2026, de meerjarenbegroting 2027-2028, de managementletter en de jaarrekening 2024 van Firda besproken ter voorbereiding op de bespreking in de Raad van Toezicht. Ook is de businesscase om te investeren in de opleiding laboratoriumtechniek besproken en is het definitieve investeringsvoorstel gebouw D in Drachten aan de orde geweest. De internal auditor heeft de auditcommissie geïnformeerd over de resultaten van de onderzoeken, de audits en het auditjaarplan voor 2025. 

In 2025 ging specifieke aandacht uit naar de toegenomen risico’s op het gebied van IT, waaronder cyber. In dat kader zijn met de auditcommissie de uitkomsten gedeeld van de door Firda uitgevoerde mbo (NBA) security audit en de evaluatie van de NOZON-(crisis)oefening.   

Firda heeft een convenant afgesloten met de belastingdienst in het kader van horizontaal toezicht 2.0. De kern van dit convenant betreft de wijze van samenwerking tussen Firda en de belastingdienst: op basis van begrip, transparantie en vertrouwen. Daarnaast is er een Tax Control Framework opgesteld waarmee actief de belangrijkste fiscale risico’s worden beheerst, en zijn er afspraken gemaakt over de wijze van vastlegging en monitoring van deze risico’s. In 2025 zijn de belangrijkste fiscale risico’s gemonitord door Firda. De uitkomsten daarvan zijn middels een jaarrapportage gedeeld met de belastingdienst. In 2025 was het handhavingsmoratorium DBA het belangrijkste aandachtspunt.

Per 1 januari 2016 is vennootschapsbelasting van toepassing voor het onderwijs. Stichting Firda voldoet aan de voorwaarden voor vrijstelling. Dit geldt niet Firda voor Volwassen BV, die als zodanig rechtspersoon VPB-plichtig is. 

Ten behoeve van de begroting en de jaarrekening is wederom een risicoanalyse gemaakt. De belangrijkste risico’s zijn in onderstaand overzicht weergegeven. De meeste daarvan keren jaarlijks terug; soms verschuiven ze in de ranking. De eerste drie risico’s zijn onveranderd en staan prominent in de schijnwerpers, zowel in- als extern.

Firda werkt met een regiegroep Risicomanagement & Compliance.Dit team faciliteert risk assessments voor de belangrijkste diensten en processen. Hierdoor zal de risicoanalyse die we hieronder presenteren kwalitatief steeds beter worden.

Voor een deel van de operationele en financiële risico’s wordt een financiële buffer(algemene reserve) aangehouden. Er is geen specifieke berekening per risico gemaakt, maar wel een generieke berekening t.b.v. de aan te houden buffer. Deze is beschreven in de jaarrekening en heeft geleid tot een benodigde risicobuffer van € 14 miljoen ultimo 2024 (5% van de totale baten).

Voor een deel van de operationele en financiële risico’s wordt een financiële buffer(algemene reserve) aangehouden. Er is geen specifieke berekening per risico gemaakt, maar wel een generieke berekening t.b.v. de aan te houden buffer. Deze is beschreven in de jaarrekening en heeft geleid tot een benodigde risicobuffer van € 14 miljoen ultimo 2024 (5% van de totale baten).