02 Beleid en uitvoering​

Firda, een naam met een abstracte klank die staat voor een positief en goed gevoel. Met een noordelijke stemming, nuchter en opgewekt. Een naam die ons open en krachtige karakter benadrukt. Firda staat voor het vieren van de verbinding. We verbinden vakmanschap aan de gemeenschap; kennis aan verantwoordelijkheid en vaardigheden aan een betekenisvol leven. We willen dat onze studenten niet alleen slagen in een vak, maar ook in het leven.

Met trots kunnen we zeggen dat het vormen van één ROC succesvol is verlopen. Het hebben van meer slagkracht, het efficiënt kunnen aanbieden van zoveel mogelijk passende opleidingen en de intensivering van de samenwerking met het bedrijfsleven waren hiervoor belangrijke overwegingen. De menselijke maat en betrokkenheid in de regio hebben ertoe geleid dat we hebben gekozen voor een kleinschalige lijnorganisatie met regionale mbo-colleges. Resultaatverantwoordelijke teams met professionele ruimte vormen hierin de basis. Vooral voor het Friesland College betekende dit een grote omslag: centraal domein gestuurde scholen bogen om naar regionale mbo-colleges; een directeur Zorg Welzijn werd een directeur mbo-college waar een breed scala aan opleidingen wordt aangeboden. Het werken met teamleiders was nieuw voor het Friesland College, ROC Friese Poort had minder ervaring met resultaatverantwoordelijke teams. Zo konden we ook hierin van elkaar leren en elkaar versterken. Voor Leeuwarden – met zowel een vestiging van ROC Friese Poort als van Friesland College – is de verandering groot. Er gaat een schuifoperatie plaatsvinden, waarbij teams integreren en gaan verhuizen en locaties worden verbouwd.

We hebben onze waarden, kennis en expertise bij elkaar gebracht en een gezamenlijke koers uitgezet voor de nieuwe organisatie: Firda, passend in de regio met een sterk karakter en een gedegen kwaliteit. Gebaseerd op onze sturingsfilosofie, hebben we een aantal waarden benoemd, van waaruit alle medewerkers van Firda werken en die als een rode draad door onze koers lopen: Firda is vakbekwaam, staat voor verbinding, is betrokken en werkt vanuit vertrouwen. Gestoeld op deze waarden is onze strategische koers rondom vier sterke ambities voor de komende vier jaar opgesteld.

Door de fusie van beide ROC’s is een breed aanbod van opleidingen en cursussen ontstaan voor zowel jongeren als volwassenen. We houden bij ons opleidingenaanbod rekening met het arbeidsmarktperspectief en andere aanbieders in de regio. In samenwerking met het bedrijfsleven koppelen we passende keuzedelen aan onze opleidingen. Voor een aantal opleidingen hebben we een numerus fixus ingesteld.

Er is een onderwijsvisie voor Firda opgesteld, waarbij we ervan uit gaan dat leren een sociaal proces is, waarin we werken vanuit respect en we elkaars overeenkomsten en verschillen benutten. Bijzondere aandacht binnen het onderwijs krijgen het versterken van het wendbaar en responsief onderwijs en het versterken van de generieke vakken. Op basis van onderzoek hebben Oberon en Goed geschud advies uitgebracht over de inrichting van het onderwijs in de generieke vakken.

In 2023 zijn een handboek examinering en een examenreglement opgesteld. De intentie is om toe te werken naar een volledige nieuwe examenorganisatie in schooljaar 2024-2025.

We staan voor kwalitatief goed onderwijs en willen ons daar over verantwoorden. We hebben een kwaliteitssysteem ingericht en werken samen aan een passende kwaliteitscultuur.

De fusie van de twee scholen tot Firda had vooral veel gevolgen voor de medewerkers. Het elkaar leren kennen, vanuit een nieuwsgierigheid naar elkaar, is steeds leidend geweest. Er is zorgvuldig omgegaan met de plaatsingsprocedure, ook in overleg met de ondernemingsraad en de vakorganisaties. Op zoveel mogelijk plekken is geprobeerd mensen vanuit beide scholen te laten samenwerken en samen verantwoordelijk te laten zijn. De sociale veiligheid van medewerkers is een voortdurend thema geweest. Al in een vroeg stadium zijn vertrouwenspersonen aangesteld en teamleiders getraind. Bij de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden is het beste uit de beide scholen gehaald. De professionalisering en ontwikkeling van medewerkers is versterkt door het benutten van kennis en ervaring van de Friese Poort Academie en het Ontwikkelpunt Friesland College. Door samenvoeging is de digitale leeromgeving ‘Mijn Ontwikkeling’ gevormd, voor alle medewerkers van Firda. Het belang van een goede organisatieontwikkeling hebben we geconcretiseerd in een expertisecentrum Organisatieontwikkeling en professionalisering.

De aandacht voor het versterken van de studenten hebben we geconcretiseerd in onze Student Services Centra op de mbo-colleges en een centraal Expertise Centrum. Er is een visiedocument Begeleiding opgesteld. Bij ons is iedereen welkom en onze missie is dat elke student – jongeren en volwassenen – in een veilige en positieve leeromgeving tot ontwikkeling komt. Studenten met dezelfde talenten, maar een andere achtergrond, krijgen evenveel kansen die talenten te ontwikkelen. In elk team zijn de rollen van studieloopbaanbegeleider, regiehouder begeleiding en coördinator inclusief onderwijs belegd. Deze vullen elkaar aan en spelen een belangrijke rol in het versterken van het inclusieve klimaat in de klas.

De afronding van de Regeling Kwaliteitsafspraken mbo in 2023 en de nieuwe regeling voor 2024-2027 boden een mooie gelegenheid voor de beide ROC’s om samen op te trekken en voor Firda een nieuwe Kwaliteitsagenda 2024-2027 op te stellen. Ervaringen en resultaten van beide scholen kwamen samen en hebben geleid tot uitgangspunten en doelen voor de nieuwe agenda. Na een omschrijving van het werkgebied, en een SWOT-analyse, zijn ambities en maatregelen beschreven. In de nieuwe Regeling Kwaliteitsafspraken is een aantal prioriteiten benoemd, te weten: bevorderen kansengelijkheid, versterken aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt en onderwijs van de toekomst. Hierbinnen zijn verplichte indicatoren opgenomen. Wij volgen in onze Kwaliteitsagenda al deze indicatoren en hebben daar zelf een aantal aan toegevoegd met betrekking tot onder meer: leesvaardigheid, Leven Lang Ontwikkelen, tegengaan stagediscriminatie en versterken Wendbaar en responsief onderwijs. Voor de uitvoering werken we met vele partijen in de regio samen. De monitoring en verduurzaming van de resultaten hebben we geborgd.

Firda staat voor sterk vakonderwijs in de regio Friesland en Noordelijk Flevoland en geeft daarmee een belangrijke impuls aan inkomen en opleiding. Thema’s die een gunstige invloed hebben op de sociaaleconomische status van het gebied.

Door de fusie hebben we meer slagkracht: samen opleidingen aanbieden is efficiënt en voor de buitenwereld beter herkenbaar. Door een regionale gebondenheid kunnen we de regio op haar wenken bedienen. De maatschappelijke positie van Firda reikt verder en is breder dan alleen opleiden. We leveren een actieve positieve bijdrage aan de regio, waarin samenwerking, eigen verantwoordelijkheid en kleinschalige initiatieven bijdragen een goed leven. Tijdens de Firda festivals benadrukten werkgevers het belang van Leven Lang Ontwikkelen. In het expertisecentrum ‘Leven Lang Ontwikkelen’ slaan we de brug tussen theoretische en toegepaste kennis en stimuleren we innovatie. Jonge en volwassen studenten werken samen met professionals uit de praktijk aan uitdagingen in de regio.

We leren, onderzoeken en delen kennis samen met de regio

Firda is een centrum waar vakbekwame professionals worden opgeleid, en waar toegepaste kennis wordt ontwikkeld. Om hét centrum te zijn voor toegepaste kennis, zetten we in op versterking van de volgende onderdelen:

• Firda is het centrum voor wendbaar en responsief onderwijs.
• Firda is het innovatiecentrum voor toegepaste kennis voor de regio.

In het afgelopen jaar zijn beleidsplannen opgesteld voor het wendbaar en responsief onderwijs, voor begeleiding en voor kwaliteitszorg. Er is een routekaart ontwikkeld voor de fasering naar een nieuw educatief landschap voor Firda, dat volledig wendbaar en responsief onderwijs mogelijk maakt.

Het onderwijs van Firda is in staat om zich aan te passen aan een diversiteit aan doelgroepen, aan wat de regio van ons vraagt en aan snel veranderende omstandigheden. Wendbaar onderwijs waarin studenten ook zelf leren wendbaar te zijn en een leven lang te leren.

Een inclusief leerklimaat – waarin studenten met verschillende kenmerken, achtergronden en leefwerelden zich thuis voelen – biedt een belangrijke basis voor de persoonlijke en professionele ontwikkeling van onze studenten. In de begeleiding wordt ingezet op het versterken van de regie en het reflectievermogen. Studenten leren door reflectie op ervaringen hun eigen kwaliteiten kennen en leren zelf sturing te geven aan hun loopbaan.

Bij Firda werken jongeren en volwassenen samen met professionals uit de praktijk aan uitdagingen van de regio. Jongere en volwassen studenten en medewerkers leveren aan bijdrage aan onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Dit doen we onder meer door de inzet van onze practoraten: Brede vorming, Leven Lang Ontwikkelen, Duurzaam denken, duurzaam doen, en Visserij innovatie en ondernemerschap. Binnen elk practoraat zijn in 2023 onderzoeken uitgevoerd.

Het practoraat heeft als doel om nieuwe rollen die in de samenwerkingen ontstaan verder in ontwikkeling te brengen en te onderzoeken. Maar ook door nieuwe rollen te creëren en daarmee te experimenteren. Onderzoek wordt gedaan naar begeleidende rollen zoals: de leer- en ontwikkelcoach die een partner voor leren en ontwikkelen in bedrijven is, de life coach die jongvolwassenen ondersteunt in het vormgeven van hun leven, en de meer begeleidende rol van docenten en werkbegeleiders in de complexe leerwerkomgevingen. Daarnaast doet het practoraat onderzoek naar de manier waarop samen met externe partners zoals bedrijven, organisaties en sociale partners ontwikkelingsgericht geleerd kan worden.

Eén van de ambities van Frida is, dat we méér bieden dan vakonderwijs. Het practoraat onderzoekt samen met studenten en medewerkers waar dit ‘méér’ uit bestaat, wat dit concreet kan betekenen voor onderwijsprofessionals en hoe je deze ambitie kunt verweven in het onderwijs.  Het practoraat onderzoekt en faciliteert vormen van interventie, zodat medewerkers en studenten samen ontdekken wat van waarde is voor onszelf en voor de wereld om ons heen.

Het practoraat stimuleert en onderzoekt hoe we via het MDT-(Maatschappelijke Diensttijd) project ‘Bloeizone Fryslân’ een krachtige bijdrage kunnen leveren aan de brede welvaart van de regio. 

Onderzoekers Brede vorming hebben dit jaar onderzoek gedaan naar en een bijdrage geleverd aan het ontvouwen van het interlevensbeschouwelijk karakter van Firda.

Het practoraat helpt Firda ruimte bieden aan de ontwikkeling van wendbare en waarden-gedreven vakmensen, die van meerwaarde willen en kunnen zijn in de gezamenlijke zoektocht naar een inclusieve en duurzame regio. Duurzaam Denken en Duurzaam Doen vraagt om anders denken en anders doen dan we gewend zijn. Dat vraagt om ruimte voor experimenten, zowel voor de vakmensen die wij opleiden als voor de onderwijsteams die hun opleiding vormgeven. Het practoraat onderzoekt samen met medewerkers, studenten en vakmensen in de praktijk hoe en waar die ruimte voor experimenten kan worden gevonden of gemaakt en wat dat bij hen teweegbrengt. Gesprekken met onderwijsteams creëren een bewustzijn bij medewerkers en geven inzicht in wat zij nodig hebben om meer ruimte voor experimenten te kunnen maken.

Dit practoraat onderzoekt hoe via het onderwijs, het innovatief vermogen en ondernemerschap van de (maritieme) visserijsector versterkt kan worden. Het practoraat werkt samen met Wageningen University & Research en Firda. Hierdoor kan wetenschappelijk en toegepast onderzoek vertaald worden naar het beroepsonderwijs. Omgekeerd kunnen innovaties en ontwikkelingen vanuit de beroepspraktijk via het onderwijs het onderzoek verrijken. Het practoraat heeft afgelopen jaar praktijkgericht onderzoek gedaan naar wat de behoeften vanuit het werkveld, onderwijs (studenten en docenten) en overheid zijn richting 2030 zodat het maritiem onderwijs van Firda toekomstbestendig ontwikkeld kan worden. Er is onder meer een nieuwe module ‘onderzoek en innovatie’ geschreven, en er is samen met Van Hall Larenstein en Zone College een associate degree opgezet. Dit is de eerste verkorte hbo-studie voor de visserij en aquacultuur in Nederland. 

We ontdekken met elkaar wat waardevol is voor onszelf en de wereld om ons heen

Firda is een ontmoetingsschool waar iedereen welkom is en we diversiteit zien als een kans om te groeien. Bij Firda stellen we studenten in staat om meer te leren dan een vak alleen. We leren ze ontdekken wat belangrijk is en wat het leven de moeite waard maakt. We zetten in op de volgende onderdelen:

1. Persoonlijke ontwikkeling;
2. Talentontwikkeling;
3. Mentorschap

Leren wat voor mens je wilt zijn is minstens zo belangrijk als het vak dat je uitoefent. Er is een visie op burgerschap ontwikkeld, die is vertaald in ‘praatplaten’ voor zowel studenten als medewerkers. We willen een omgeving creëren waarin studenten zich ontwikkelen tot verantwoordelijke en betrokken burgers die bijdragen aan een rechtvaardige en inclusieve samenleving.

Het practoraat Brede vorming geeft lezingen, workshop en presentaties en heeft een bijdrage geleverd aan diverse podcasts. Onderdeel van het practoraat is het project ‘Betekenisvol Beroepsonderwijs’ waar in november een start mee is gemaakt. In dit project ontdekken we met elkaar wat waardevol is voor onszelf en voor de wereld om ons heen en hoe we met elkaar deze ambitie verweven in het onderwijs. Er is een coördinator betekenisvol beroepsonderwijs aangesteld.

In 2023 is onze practor Brede Vorming door het ministerie van OCW gevraagd om zitting te nemen in de ‘expertgroep burgerschap mbo’. De expertgroep heeft in juni 2023 advies uitgebracht over de herijking van de generieke kwalificatie-eisen voor burgerschap.

Al in 2022 zijn de werkgroepen Excellentie van Friesland College en ROC Friese Poort samen gaan verkennen hoe ze samen verder willen gaan. Dit heeft ertoe geleid dat er in 2023 gestart kon worden met een kerngroep Excellentie in elk mbo-college. De excellentieprogramma’s bieden een extra verdieping of verbreding van de opleiding en richten zich op vakmanschap, internationalisering, competitie of aansluiting bij vervolgonderwijs. Er worden Firda-breed projecten aangeboden waaraan iedereen mee kan doen, maar er worden ook projecten samen met teams opgezet waarbij collega’s in de scholen de kans krijgen om te experimenteren met innovaties in hun onderwijs. Dit jaar is onder meer het project ‘Hoogbegaafdheid’ van start gegaan waarbij hoogbegaafde jongeren elkaar kunnen ontmoeten en een community met elkaar kunnen vormen.

Voor sommige studenten is een mentor heel belangrijk om zich verder te kunnen ontwikkelen. De mentoren kunnen zelf student zijn, een medewerker van Firda of iemand uit het werkveld. De relatie tussen student en mentor is betekenisvol voor beiden en kan echt het verschil maken. Firda wil verder investeren in deze betekenisvolle mentorrelaties. Wij stimuleren dat meer Firda-medewerkers, ongeacht hun functie, de rol van mentor gaan vervullen en faciliteren medewerkers om deze taak uit te kunnen voeren onder werktijd.

Er zijn verschillende initiatieven om het gesprek met studenten over welzijn en sociale veiligheid aan te gaan en het taboe rond deze onderwerpen te doorbreken. Docenten Burgerschap hebben een training gevolgd genaamd ‘Dialoog onder druk’. Er zijn twee vertrouwenspersonen voor studenten die nauw samenwerken met het team Sociaal Agogisch Werk. Het project ‘Gezonde school’ is ook gericht op welzijn. Daarnaast hebben we evenementen georganiseerd zoals ‘Stagediscriminatie in het mbo’ en ‘Passende BPV’ waarin de regio, het mbo en studenten met elkaar in gesprek gingen over relevante onderwerpen.

Wij bieden een breed scala aan opleidingsprogramma’s en om- en bijscholingen, zowel voor jongeren als volwassenen, zodat zij zich blijvend kunnen ontwikkelen. We hebben het aanbod van certificaatgericht onderwijs vergroot. We kijken daarbij naar kennis en expertise die al eerder is opgedaan en waar vrijstellingen voor kunnen worden gegeven.

Het practoraat Leven Lang Ontwikkelen draagt bij door kennis op te doen over hoe Leven Lang Ontwikkelen kan worden gerealiseerd in de samenwerking tussen Firda, bedrijven en sociale partners in de regio. De missie van het practoraat is om te laten zien dat leren en ontwikkelen breder is dan alleen het formele leren waar vaak aan wordt gedacht. Leren vindt ook informeel plaats, terwijl mensen met hun dagelijkse dingen bezig zijn en terwijl zij werken. In 2023 heeft het practoraat vele (internationale) presentaties en workshops gegeven en bijeenkomsten georganiseerd.

Firda heeft als doelstelling om in 2030 als school klimaatneutraal te zijn. We nemen concrete maatregelen om onze school en onze opleidingen milieuvriendelijker te maken. Zo zijn in 2023 alle facilitaire medewerkers voorzien van nieuwe Firda-kleding, die op duurzame wijze is geproduceerd en kwalitatief sterk is, waardoor het niet gauw vervangen hoeft te worden.

Het practoraat Duurzaam Denken Duurzaam Doen heeft in 2023 meerdere presentaties en workshops verzorgd over duurzaamheid binnen Firda. Het practoraat heeft zitting in de stuurgroep MBO van de coöperatie Leren voor Morgen en de Regiegroep Spark the Movement (onderdeel van Vereniging Circulair Friesland). Van daaruit denkt zij mee over de onderwijstransitie naar een meer duurzame en inclusieve samenleving. Om de verbinding tussen mbo, hbo en wo te versterken werkt het practoraat actief mee aan de verdere ontwikkeling van het landelijk talentprogramma ‘Leadership for the Circular Transition’ en de nationale Hackathon Circulaire Economie die daarvan een onderdeel is.

Steeds meer wordt van organisaties gevraagd om naast financiële resultaten ook oog te hebben voor het effect dat zij hebben op sociale belangen, klimaat en milieu.  Dit wordt ESG (Environmental, Social & Governance) genoemd. Het rapporteren hierover is niet verplicht voor het onderwijs, maar wij formuleren hier beleid voor en zullen ons in de komende jaren hierover verantwoorden.

We erkennen de impact van laaggeletterdheid en investeren in scholingsprogramma’s en middelen om laaggeletterdheid te verminderen. We bevorderen het leesplezier en vergroten het aanbod cursorisch onderwijs voor mensen die laaggeletterd zijn. We werken hierin samen met partners in de regio, zoals de bibliotheken. We willen een nieuw practoraat instellen op het gebied van meertaligheid en geletterdheid in het mbo. Een belangrijk onderzoeksterrein is het Fries, om hieruit lessen te trekken naar de praktijk van het onderwijs. Taal is een belangrijk onderdeel van de identiteit van een regio. Bij meertaligheid gaat het om allerlei talen en het besef dat het - ook in een beroep - goed is om je aan te passen. Naar Fries, maar ook Engels of Duits als de situatie hierom vraagt. Een practoraat bij Firda kan hierin een rol spelen om kennis te verzamelen en nieuwe initiatieven aan te jagen. Het sluit aan bij onze inzet op taalvaardigheid als een stevige basis voor de verdere ontwikkeling van studenten.  We zijn hierover in overleg met Den Haag en hebben goede hoop dat het gaat lukken.

We creëren een stimulerende leeromgeving waarin ieders bijdrage wordt gewaardeerd

Firda is een lerende organisatie, die werkt vanuit vertrouwen en ieders kwaliteiten en achtergronden waardeert. Firda biedt kleinschalig onderwijs binnen regionale mbo-colleges en moedigt samenwerking met lokale overheden, bedrijven en instellingen aan. Zin in het werk is daarbij essentieel. Wij spelen met onze mbo-colleges in op vraagstukken die actueel zijn in de regio en zoeken steeds nieuwe manieren om met onze stakeholders samen te werken aan de ontwikkeling van ons onderwijs.

We werken hier zowel intern als extern aan:

1. Firda heeft bevlogen onderwijsprofessionals.
2. Firda participeert actief in een breed netwerk.

Om de organisatie verder te professionaliseren hebben we een Expertisecentrum organisatieontwikkeling en professionalisering in het leven geroepen. Binnen dit expertisecentrum ligt de komende jaren de focus op het werken in resultaatverantwoordelijke teams. Teamleiders zijn – binnen Firda brede kaders – eindverantwoordelijk voor teamresultaten en fungeren als eerste aanspreekpunt. Er is een visiedocument ‘Werken in resultaatverantwoordelijke teams’ opgesteld en er is een ontwikkelprogramma voor teamleiders.

We participeren actief in regiodeals, arbeidsmarktregio’s en maatschappelijke initiatieven. In co-creatie met het bedrijfsleven wordt het onderwijs vernieuwd, met focus op keuzedelen, cross-overs, wendbaar en responsief, digitalisering en practoraten. Succesvolle samenwerkingsinitiatieven met regionale bedrijven en instellingen van beide ROC’s worden door Firda voortgezet.

Op basis van het toezicht- en toetsingskader rapporteert het College van Bestuur drie keer per jaar aan de Raad van Toezicht. Op deze wijze monitort de Raad van Toezicht vanaf 1 september 2023 de voortgang van Firda. De rapportage over de periode 1 mei -1 september 2023 zou de laatste rapportage van de beide afzonderlijke scholen zijn. Omdat in de praktijk de nieuwe organisatiestructuur op 1 augustus van kracht is en omdat in deze verantwoordingsperiode de zomervakantie valt, hebben we besloten over de periode 1 mei – 1 september 2023 geen rapportages op basis van de oude structuur van de beide afzonderlijke scholen meer op te stellen. In plaats daarvan hebben we eenmalig gerapporteerd over de start van Firda en de actualiteiten per organisatieonderdeel.

In mei 2023 verschenen dus de laatste rapportages van beide afzonderlijke ROC’s. We gaan hier niet gedetailleerd in op deze rapportages, omdat de ROC’s verschillend waren georganiseerd, op verschillende wijze rapporteerden en verschillende indicatoren gebruikten. Daarnaast betreft het gegevens over slechts vier maanden. Op een aantal punten is wel eenzelfde tendens zichtbaar. Zo dalen bij beide scholen de studentenaantallen en neemt het voortijdig schoolverlaten toe. Deze ontwikkelingen zijn ook landelijk zichtbaar. De financiële ontwikkelingen zijn bij beide positief te noemen.

Van beide scholen afzonderlijk willen we nog wel aandacht besteden aan de verantwoording kwaliteitsagenda en bijzondere onderzoeken.

Wat betreft de kwaliteitsagenda voor het jaar 2023 verantwoorden de beide scholen tot 1 augustus nog afzonderlijk. Na 1 augustus is de nadruk komen te liggen op de nieuwe kwaliteitsagenda 2024-2027. De verantwoording over 2023 is op hoofdlijnen als bijlage bijgevoegd. (Bijlage 1).

Bij ROC Friese Poort waren de thema’s: wendbaar onderwijs, brede persoonsvorming, gelijke kansen en Leven Lang Ontwikkelen. Het wendbaar onderwijs is verder doorontwikkeld met aandacht voor digitalisering, ondernemerschap en duurzaamheid. Bij brede persoonsvorming is gewerkt aan Maatschappelijke Diensttijd, internationalisering in alle teams en verbreding van het aanbod excellentie. Binnen het onderdeel gelijke kansen is onder meer gewerkt aan een nieuwe leerlijn voortgezet onderwijs, doorstroom NT2 naar het mbo en het voorkomen van voortijdige uitval. Bij dit laatste was samen met het RMC speciale aandacht voor thuiszitters en studenten in een kwetsbare positie. In het kader van Leven Lang Ontwikkelen is gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het volwassenenonderwijs, met speciale aandacht voor het modulair vormgeven van volwassenenonderwijs.

Bij Friesland College was een onderscheid gemaakt in: Waar leren werkt voor de regio, voor de student en voor de medewerker. In het kader van ‘Waar leren werkt voor de regio’, zijn diverse projecten uitgevoerd om de band met het bedrijfsleven te versterken en het onderwijs samen vorm te geven. Het betrof met name Zorg/Welzijn, Creatieve industrie, Techniek, Horeca en Sport.

Bij ‘Waar leren werkt voor de student’, ging het met name om de versterking van het persoonlijk leiderschap, het vergroten van de maatschappelijke betrokkenheid en versterken van het excellentieprogramma en internationalisering en wereldburgerschap. Daarnaast is ingezet op het vergroten van arbeidsmarktkansen voor niveau 2 studenten.  ‘Waar leren werkt voor de medewerker’, is uitgewerkt in een professionaliseringsaanbod op het gebied van praktijkgestuurd leren, digitalisering en resultaatverantwoordelijke teams. Daarnaast is ingezet op een krachtige, slagvaardige en flexibele samenwerking tussen onderwijs en ondersteuning.

Vanaf 1 augustus 2023 is ingezet op de nieuwe kwaliteitsagenda en is gestart met een aantal prioriteiten: Bevorderen kansengelijkheid met name voor niveau 2, versterken onderwijs-arbeidsmarkt met experimenten flexibel onderwijs en onderwijs voor de toekomst, door het intensiveren van bestaande practoraten.

Beide scholen hadden in 2022 thematisch bijzonder onderzoek uitgevoerd, waarvan in het eerste kwartaal van 2023 de resultaten bekend werden. Daarnaast is bij beide scholen onderzoek uitgevoerd naar de opbrengst van het vak burgerschap.

De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de aanpak van gelijke kansen door Friesland College en ervaringen daarmee van het bestuur, beleidsmedewerkers, onderwijsteams, studenten en werkgevers. Een paar conclusies: het CvB en beleidsmedewerkers zijn trots op de manier waarop ze tijdens corona voortijdige schooluitval hebben voorkomen bij kwetsbare jongeren. Dit deed het Friesland College onder andere met huisbezoeken en door ruimte te bieden op de onderwijslocaties, zodat studenten daar konden studeren als ze daar behoefte aan hadden. Studenten geven aan dat de begeleiding en ondersteuning door Friesland College goed is. Zij zijn over het algemeen tevreden over de kwaliteit van docenten en van de school. Daarnaast vinden veel studenten het prettig dat ze keuzevrijheid in het opleidingsprogramma hebben op het Friesland College. Werkgevers zijn tevreden over de samenwerking. Ze geven aan dat de communicatie op enkele punten kan worden verbeterd.

Alumni van ROC Friese Poort die zijn afgestudeerd in 2019-2020 en 2020-2021 zijn gevraagd een vragenlijst in te vullen voor het alumni-onderzoek ‘het echte studiesucces’. Uit het onderzoek komt naar voren dat alumni over het algemeen tevreden zijn en positief terugkijken op hun tijd op de opleiding. ROC Friese Poort krijgt van alumni voor algemene tevredenheid een gemiddelde score van een 7.0. Met de uitkomsten van het onderzoek krijgen we inzicht in de waardering van alumni over de opleiding en kwaliteit van het onderwijs, de aansluiting van de opleiding op de arbeidsmarkt en/of vervolgopleiding en de betrokkenheid van de alumni.

Bij beide ROC’s is door het Instituut voor Maatschappelijke relevantie waarden-gedreven onderzoek uitgevoerd naar de opbrengsten van het burgerschapsonderwijs. Het Friesland College kende een vijftal bedoelingen, oftewel ambities, voor haar burgerschapsonderwijs: Persoonlijk leiderschap, Kritische denkvaardigheden, Wereldburgerschap, Medeverantwoordelijkheid samenleving en Rechtsstaat en democratie. Bij ROC Friese Poort stonden doelen van burgerschapsonderwijs centraal. Door burgerschap vinden studenten het belangrijker om zich met politiek bezig te houden; vinden ze kritische denkvaardigheden belangrijker; vinden ze het belangrijker zich medeverantwoordelijk te voelen voor de samenleving; hebben ze een sterker geloof dat ze met hun toekomstige beroep een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de samenleving; vinden ze het belangrijker zich in te leven in het perspectief van andersdenkenden. De evaluaties geven een kwalitatief oordeel ten aanzien van deze ambities en doelen. Het gaat er vooral om in hoeverre het burgerschapsonderwijs de gewenste veranderingen bij studenten teweegbrengt. Bij beide scholen scoren de punten tussen voldoende en matig. Er worden meerdere aanbevelingen gedaan zoals: investeer in vaardigheden van docenten en richt het burgerschapsonderwijs praktisch in.

Deze twee onderzoeken leveren een belangrijke bijdrage aan verbetering van het burgerschapsonderwijs bij Firda, en vormen de start van verder onderzoek de komende jaren.

De ‘Firda Five’ zijn belangrijke indicatoren voor onze reflectie op kwaliteitscultuur. Het zijn vijf indicatoren voor de teams betreffende visie, cyclisch en planmatig werken, reflectie en analyse, professionalisering en tevredenheid stakeholders, waarbij ze aangeven in welk niveau van ontwikkeling ze zich bevinden.

In alle teams zijn regiehouders kwaliteitszorg aangesteld. De mbo-colleges geven in hun rapportage aan dat zij – mede door deze regiehouders – goed zicht hebben op welke opleidingen extra aandacht nodig hebben. Met name in Leeuwarden, waar sprake is van integratie van opleidingen, heeft de kwaliteit aandacht van de directie. Afstemmen van de examinering en eenduidigheid in het curriculum vragen hier tijd en aandacht.

Als Firda doen we onderzoek naar de tevredenheid van de ouders van onze studenten, onze medewerkers en onze BPV bedrijven. In februari 2023 heeft het onderzoek onder ouders/verzorgers van eerstejaars studenten tot 21 jaar van ROC Friese Poort plaatsgevonden. ROC Friese Poort krijgt als school het cijfer 7.2. Dit cijfer is gelijk gebleven ten opzichte van voorgaande onderzoeken in 2022 en 2021. Tweederde van de ouders voelt zich betrokken tot heel betrokken bij de opleiding van het kind. Onderzoeken onder BPV-bedrijven, studenten en medewerkers hebben in 2023 niet plaatsgevonden.

Firda verzorgt vanaf 1 augustus 2023 voor ruim 21.000 studenten (jongeren en volwassenen) Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) en voor 450 studenten Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (VAVO). Daarnaast verzorgen we voor ongeveer 4.200 studenten een breed scala aan volwassenenonderwijs op maat. Ten opzichte van vorig jaar is in het reguliere crebo-onderwijs sprake van een daling van 5,5 %. Dit betreft enerzijds een lagere instroom vanuit de VO, anderzijds is er sprake geweest van een forse uitstroom. Deze hogere uitstroom is het gevolg van het wegwerken van onderwijsachterstanden waardoor er relatief veel studenten zijn gediplomeerd. Daarnaast stromen studenten - als gevolg van sterke arbeidsmarkt (groenpluk) minder snel door naar een vervolgopleiding.

Het landelijk gemiddelde ziekteverzuimpercentage voor de mbo-scholen bedraagt 6,3%. Firda breed is het verzuimpercentage in de derde verslagperiode van 2023 6,23%. We zijn er trots op dat ondanks alle ontwikkelingen en werkdruk op onze medewerkers, het ziekteverzuim onder het landelijke gemiddelde is gebleven. Wel zien we dat in de mbo-colleges waar de veranderingen het meeste impact hebben (Heerenveen en de beide colleges in Leeuwarden), het ziekteverzuim wat hoger is dan in de andere mbo-colleges.

Aansluitend op het koersplan hebben we per ambitie doelstellingen geformuleerd. De directeuren van de mbo-colleges rapporteren hier driemaal per jaar over aan het College van Bestuur. Een Firda brede rapportage wordt hiervan afgeleid en aan de Raad van Toezicht voorgelegd.

De eerste rapportage zou moeten plaatsvinden over de laatste vier maanden van 2023. Echter van een school die vijf maanden bestaat kunnen nog nauwelijks harde resultaten worden gegenereerd. Alle mbo-colleges hebben een rapportage aangeleverd, die verhalend is en op de meeste onderdelen niet voorzien is van concrete resultaten. In het volgende worden vanuit de rapportages van de mbo-colleges, opvallende zaken en voorbeelden weergegeven.

Onze partners in het werkveld waarderen de aansluiting en actualiteit van ons onderwijs in relatie tot de beroepspraktijk.

Er is dit jaar geen onderzoek geweest naar de beoordeling van het werkveld over onze betrokkenheid van het onderwijs bij de actualiteit van de beroepspraktijk. Uiteraard zijn er wel veel contacten geweest over de aansluiting van het onderwijs met het werkveld, en hebben er bijzondere activiteiten plaatsgevonden met het werkveld.

In 2023 is een Routeplan wendbaar en responsief onderwijs opgesteld, waarin een globale fasering is aangegeven van de transitie naar een nieuw educatief landschap. Na de fusie in 2023 gaat het in 2024 om het harmoniseren van de onderwijsprocessen en de systemen. In 2025 kunnen opleidingen in één logistiek systeem - de Firda Digitale Leer- werk omgeving - de opleidingen vormgeven en kunnen de eerste cohorten met volledige wendbare programmering starten. Doel is dat in 2026 volledig wendbaar en responsief onderwijs mogelijk is.

Uitstekende begeleiding is een speerpunt van Firda. In 2023 is het beleid met betrekking tot de begeleiding uitgewerkt en is met de inrichting van ons Student Expertise Centrum een goede ondersteunende infrastructuur neergezet. In het voorjaar van 2024 kunnen we bij het JOB onderzoek voor het eerst zien hoe onze studenten de begeleiding waarderen.

In het verslagjaar is er onderzoek gedaan naar Passend onderwijs bij ROC Friese Poort onder alle studenten die een begeleidingsplan of een groepsplan Passend Onderwijs hebben. Hieruit blijkt dat 92% van de studenten passend onderwijs tevreden is over de begeleiding Passend Onderwijs. Ten opzichte van de vorige meting is bijna alle opzichten een stijgende trend zichtbaar. De score op de tevredenheid over de begeleiding Passend Onderwijs is met 12% gestegen en het rapportcijfer is met 1,1 punt gestegen t.o.v. 2021.  Meer dan driekwart (79%) van de respondenten is tevreden over de informatie die ze voor de start van de opleiding hebben gekregen over passend onderwijs. Meer dan 90% van de respondenten weet bij wie ze terecht kunnen voor de begeleiding, zijn tevreden over de begeleiding. Ze geven aan dat de begeleiding passend onderwijs helpt om de opleiding goed te kunnen volgen en afronden. 

We ervaren veel waardering voor de rol van Firda bij het toepassen van nieuwe kennis. Ten eerste door reacties over de mogelijkheden die zijn ontstaan door de fusie (één aanspreekpunt, één koers); ten tweede door versterking van samenwerkingsverbanden (samenvoegen en/of voorzetten van elkaars samenwerkingsverbanden); en ten derde door betrokkenheid van onze studenten, docenten en practoren bij innovatieve vraagstukken van het bedrijfsleven.

We beogen met ons onderwijs dat studenten tijdens hun opleiding niet alleen bezig zijn met het aanleren van een vak maar dat er ook aandacht is voor het ontdekken van wie je ben en wat je waardevol vindt in het leven. We bouwen daarbij voort op de inzichten uit het onderzoek van Arjo Klamer (2.3.2)

In 2023 hebben onze docenten een visie op burgerschap gemaakt. Ook is er uiteraard veel gedaan in het kader van betekenisvol beroepsonderwijs. Er zijn onder meer vele activiteiten geweest rondom de verkiezingen. Zo gingen ongeveer 1500 studenten in aanloop naar de verkiezingen op alle zes mbo-colleges in gesprek met kandidaten van verschillende partijen. Dat leidde tot stevige discussies.

Komend jaar zullen we ook in het JOB onderzoek onze studenten vragen naar hoe zij dit aspect van ons onderwijs ervaren.

In 2023 waren veel studenten en medewerkers internationaal actief en de belangstelling voor internationale projecten op school groeide. In totaal gingen ongeveer 1700 studenten en 300 medewerkers voor een korter of langer verblijf naar het buitenland en we ontvingen collega’s en studenten uit verschillende landen. Daarnaast participeerden we in zo’n dertig Europese innovatieve projecten. Een mooi resultaat. In het kader van inclusie besteden we extra aandacht aan studenten die anders niet naar het buitenland zouden gaan. Een mooi voorbeeld hiervan was de DiscoverEU Social inclusion reis, waarbij studenten van verschillende opleidingen met twee docenten een week per trein door Europa reisden. De studenten bereidden de reis zelf voor en leerden tijdens de reis veel over het buitenland, elkaar én over zichzelf.

In 2023 hebben we onderzoek laten uitvoeren naar de wijze waarop we de kwaliteit van het onderwijs in de generieke vakken kunnen verbeteren. Hierbij zijn twee scenario’s onderzocht, bij het ene vallen docenten generieke vakken binnen het team onder de teamleider, bij het andere is er sprake van een aparte organisatie-eenheid generieke vakken. Uit het onderzoek blijkt dat de invloed op de kwaliteit met name te maken heeft met de minimum-omvang en de vakbekwaamheid van de docenten, het lesaanbod en de kwaliteitszorg en minder met de keuze voor een scenario. De mbo-colleges hebben vervolgens zelf een keuze gemaakt voor een scenario en een visie op generieke vakken opgesteld.

Een aantal docenten pakt actief de bevordering van het lezen op en geeft onder meer tips aan collega’s om het lezen te bevorderen. Deze tips komen voort uit onderzoeken van onder andere de Radboud Universiteit Nijmegen en de Stichting Lezen.  In deze tips gaat het bijvoorbeeld over: zelf een voorbeeld zijn, fysieke boeken lezen, keuzevrijheid, een heel lesuur lezen, (elkaar) voorlezen en een boekenkast op school die aansluit bij de leefwereld van de studenten.

MentorProgramma Friesland heeft in 2023 haar 25-jarig jubileum bereikt. Het netwerk is gegroeid met 27 nieuwe mentoren. Het mentorprogramma verbindt mbo- en hbo-studenten aan elkaar en aan rolmodellen uit het bedrijfsleven. Hiermee richt het programma zich op het verbeteren van de aansluiting mbo – hbo – arbeidsmarkt.  Ruim 3000 studenten hebben in 2023 kennisgemaakt met de meerwaarde van rolmodellen en mentoring, door activiteiten van (student)mentoren en alumni. Er zijn 375 nieuwe koppelingen gemaakt, één-op-één of door groepsmentoring. 44 studenten mbo en hbo hebben stagegelopen of vrijwilligerswerk gedaan in de student lab. Mentoring Europe heeft inmiddels een netwerk van meer dan 1700 professionals uit Europa en de VS, en het lidmaatschaps-programma is gegroeid naar 40 programma’s. Het duurzame netwerk is een bron van inspiratie en innovatie waarbij MentorProgramma Friesland een proeftuin is.

Voor wat betreft de examinering zijn Friesland College (stuurgroep examinering) en ROC Friese Poort (examenraad) al geruime tijd met elkaar in gesprek. Vanuit deze gesprekken zijn een handboek examinering en een examenreglement 2023-2024 opgesteld. De intentie is om toe te werken naar een volledige nieuwe examenorganisatie in schooljaar 2024-2025. Uitgangspunt hierbij is één examencommissie per mbo-college, met een onafhankelijke voorzitter.  Naast de inrichting van de examencommissie speelt ook de vorming van de teams administratie en onderwijs logistieke ondersteuning (AOL) en de teams onderwijsadvies en ondersteuning (OA). Waar de examencommissies staan voor de borging van de examenprocessen, staan deze teams voor de ondersteuning van de examenprocessen met name ten behoeve van de onderwijsteams. De scheiding tussen borgen en zorgen wordt hierdoor versterkt.

Bijna 6600 studenten volgden in 2023 via Firda voor Volwassenen een opleiding. Het totale aantal studenten is met 724 gestegen ten opzichte van vorig jaar. Dat is een stijging van 12,3%. De groei zit in het onbekostigde onderwijs. Het aantal studenten van niet bekostigde onderwijs met losse certificeerbare mbo-vakken en keuzedelen groeide met 33,1%. Het OVO-onderwijs (derde leerweg) voor mbo-diplomatrajecten laat een groei in studenten van 39,2% zien, met name door de stijging bij de opleiding Beveiliger niveau 2. Ook groeit het cursorisch onderwijs stevig door met een stijging van het aantal studenten van 20,9%. Hier stijgen met name de sectoren Economie en Ondernemen en Techniek. Het aantal BBL-studenten nam in een jaar tijd af met 4,6%, verdeeld over de studierichtingen Economie en Ondernemen, Logistiek, Techniek en Zorg en Welzijn.

Firda behoort tot de top van Nederland als het gaat om duurzaamheid. In een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam - in opdracht van het zakenblad MT/Sprout - staat Firda als enige mbo-instelling in de Top 10 op het gebied van onderwijs. Honderden bedrijven en organisaties zijn in het onderzoek beoordeeld op hun bijdrage aan mens, milieu en goed bestuur.

In onderwijs en organisatie heeft Firda veel aandacht voor doelen op het gebied van duurzaamheid, zoals ze in zeventien SDG’s (Sustainable Development Goals) zijn vastgelegd door de Verenigde Naties. Daarbij gaat het niet alleen om milieu gerelateerde onderwerpen, maar ook om sociale aspecten als inclusiviteit, kansengelijkheid en veiligheid.

We kunnen dit jaar de waardering van het bedrijfsleven (nog) niet met harde cijfers onderbouwen, maar door intensivering en continuering van samenwerkingsverbanden, ervaren we wel deze waardering.

We hebben dit jaar veel aandacht besteed aan het welbevinden van onze medewerkers, met name vanwege de vele veranderingen die de fusie voor onze medewerkers met zich meebrachten. Naast overleggen, trainingen en formele bijeenkomsten, was er ook ruimte voor de leuke, informele kant. In 2024 zullen we voor het eerst het medewerkerstevredenheidsonderzoek uitvoeren.

In 2023 is onder meer gestart met drie masterclasses: Leidinggeven aan verandering, Onderwijskundig leiderschap en Teamontwikkeling en Leergangen ‘Oriëntatie op leiderschap’. Hiernaast is er een breed professionaliseringsaanbod voor alle lagen van Firda, gericht op het resultaatverantwoordelijk werken van medewerkers in teams. Het doel is een bottom-up ontwikkeling van resultaatverantwoordelijk werken.